Eater
Litouwen Bestrijdt “Hybride Oorlogsvoering” en Russische Desinformatie via Blokkades
Lithouwen zet zijn mediatoezichthouder LRTK in om piraterij te bestrijden op een innovatieve en strategische wijze. Op de aankomende vergadering van de Wereldorganisatie voor Intellectuele Eigendom (WIPO) in Genève zal LRTK zijn ervaringen delen over het gebruik van blokkades van piratensites, gecombineerd met OSINT-tools (open source intelligence). Dit helpt niet alleen piraterij te bestrijden, maar ook om hybride dreigingen te keren, zoals de verspreiding van Russische desinformatie. Toch waarschuwt een praktijkvoorbeeld uit Nederland voor het klakkeloos overnemen van blokkadelijsten.
Litouwens Anti-piraterij: Een Voorbeeld voor Europa
De Radio- en Televisiecommissie van Litouwen (LRTK) is een van Europa’s meest actieve toezichthouders in de strijd tegen piraterij. De afgelopen jaren blokkeerde zij honderden domeinen, bevries ze bankrekeningen die met piraterij te maken hadden, en legde boetes op zonder steeds naar de rechter te stappen.
Volgende maand zal Andrius Katinas van LRTK in Genève toelichten hoe Litouwen zijn aanpak ziet als een blauwdruk voor andere landen. Bijzondere aandacht gaat uit naar het feit dat auteursrechtshandhaving in Litouwen inmiddels een instrument is geworden in wat zij “hybride oorlogsvoering” noemen. Hiermee wordt naast piraterij ook Russische propaganda bestreden en de privacy van burgers beschermd.
Russische Desinformatie als Hybride Dreiging
Deze hybride dreiging rust op twee belangrijke punten, los van auteursrecht:
Ten eerste kunnen illegale IPTV-diensten, bewust of onbewust, Russische propagandakanalen verspreiden. Veel van deze diensten bevinden zich in vijandige landen en zenden Russische staatszenders uit, die door de EU zijn gesanctioneerd en verboden. Door uitzendingen die inbreuk maken op auteursrechten te blokkeren, wordt tevens de toegang tot vijandige informatie beperkt. Volgens LRTK vormt dit een effectieve methode in deze hybride oorlog.
Bescherming van Privacy tegen Piraterij
Piraterij gaat ook gepaard met grote privacyrisico’s. Zo lekte bij de populaire Litouwse piratensite Filmai.in gebruikersdata waaronder 645.000 e-mailadressen en wachtwoorden in gewone tekst. Hoewel deze lekken pas zijn ontdekt na blokkering, kan het blokkeren van de site toekomstige schades helpen beperken. Diefstal van inloggegevens door vijandige staten vormt een serieuze bedreiging voor staatsveiligheid, zeker omdat ook inloggegevens van overheidsfunctionarissen zijn gevonden.
Het Litouwse Model: Snel en Geïntegreerd
LRTK gebruikt verschillende OSINT-tools om piraterij te bestrijden, zoals domaintools.com en Wireshark. Meer dan 400 domeinen en 7.000 IP-adressen werden geblokkeerd en ruim 250 boetes uitgedeeld sinds 2023. Het blokkingssysteem is grotendeels geautomatiseerd en werkt binnen twintig minuten via alle internetproviders. Daarnaast voert LRTK strafmaatregelen uit zoals het bevriezen van bankrekeningen en het verwijderen van advertenties op piratensites.
De Nederlandse Ervaring: Let op Bij Het Overnemen van Blokkadelijsten
Litouwens aanpak kan inspirerend zijn, maar blindelings overnemen niet zonder risico’s. In Nederland compileerde de ISP-vakvereniging NLconnect een blokkeringslijst met 797 domeinen, gebaseerd op lijsten uit Litouwen en andere landen. Dit leidde tot onbedoelde blokkades van platforms zoals ShareChat en verschillende IPTV-diensten. Onderzoek van de Nederlandse toezichthouder ACM wees uit dat Litouwens lijst te breed was voor Nederland, ook vanwege specifieke nationale wetgeving en EU-sancties. Er werd besloten de Litouwse lijst te schrappen, waardoor de referentielijst met meer dan de helft werd verkleind.
Dit incident benadrukt dat grensoverschrijdende blokkades voorzichtig moeten worden ingezet en altijd aangepast aan nationale context. Blind vertrouwen op buitenlandse lijsten kan ongewenste neveneffecten hebben.
