Eater
De hoogste rechter in Bulgarije heeft bepaald dat civiele siteblokkades volgens de huidige nationale wetgeving juridisch niet mogelijk zijn. Bulgarije heeft de EU-richtlijnen die blokkering via een gerechtelijk bevel toestaan niet goed omgezet in nationale wetgeving. Deze uitspraak is een flinke tegenvaller voor rechthebbenden, waaronder de vereniging van muziekproducenten, die de Europese Commissie heeft gevraagd in te grijpen.
Bulgarije was bijna twintig jaar geleden een van de eerste landen ter wereld die piratensiteblokkades overwoog.
In het kader van een aanpak tegen lokale torrenttrackers beval de regering internetproviders in 2007 om toegang tot de tracker ArenaBG te blokkeren.
Die blokkades leidden tot publieke verontwaardiging en straatprotesten. Ook sommige internetproviders verzetten zich en vroegen zich af of de gevraagde maatregelen wel rechtmatig waren. De blokkade-instructies werden uiteindelijk ingetrokken.
Nu, bijna twintig jaar later, blijft Bulgarije worstelen met siteblokkades. Dat is opvallend, omdat het land deel uitmaakt van de EU, waar dergelijke blokkeringstechnieken breed worden toegestaan.
Blokkade van The Pirate Bay en Zamunda
In februari 2020 spanden de Bulgaarse Vereniging van Muziekproducenten (BAMP) en IFPI een civiele rechtszaak aan tegen drie internetproviders. Zij vroegen de rechter om te bepalen dat The Pirate Bay en Zamunda, de meest bezochte torrentsite van het land, geblokkeerd moesten worden.
Twee van de drie providers verweerden zich fel. Zij noemden de eis “niet-ontvankelijk” en “ongegrond”. Een van hen, in de gerechtelijke stukken alleen aangeduid als ‘N.1’, wees erop dat de Bulgaarse wet geen vordering erkent “voor het blokkeren van toegang tot internetpagina’s”. Ook stelde het bedrijf dat EU-recht, dat lidstaten verplicht om een procedure voor een verbod tegen tussenpersonen mogelijk te maken, hier niet van toepassing was omdat Bulgarije deze bepalingen nog niet in nationale wetgeving had omgezet.
De rechtbank in Sofia ging daar niet in mee. In mei 2023 beval zij de drie providers om beide sites te blokkeren, inclusief alle mirrors en proxy’s, binnen zes maanden. BAMP noemde dit “een grote stap voorwaarts” in de strijd tegen muziekpiraterij. Ook IFPI-topman Francis Moore verwelkomde de uitspraak. Het leek op een belangrijk juridisch succes.
Maar de eerste Bulgaarse uitspraak over siteblokkade was daarmee nog niet definitief, omdat de providers in beroep gingen.
Providers winnen beroep bij hoogste rechter
Eerder dit jaar deed het Bulgaarse Hof van Cassatie, de hoogste rechter van het land, een definitieve uitspraak in de blokkadezaak. De rechter stelde de providers in het gelijk. Volgens de rechtbank kunnen rechthebbenden op grond van het huidige Bulgaarse auteursrecht geen bevel tot het blokkeren van piratensites krijgen in een gewone civiele procedure.
Het EU-recht, en in het bijzonder de Handhavingsrichtlijn (IPRED), verplicht lidstaten om mogelijkheden te bieden voor een verbod tegen tussenpersonen. De rechtbank oordeelde echter dat Bulgarije deze bepalingen niet volledig heeft omgezet in de nationale auteursrechtwetgeving op een manier die permanente blokkering mogelijk maakt.
De rechter merkte op dat internetproviders worden gezien als louter doorgeefluiken. Zonder duidelijke nationale regels waarin vrijheid van informatie en proportionaliteit worden afgewogen, kunnen rechters op basis van de huidige auteursrechtwet geen siteblokkade opleggen.
Dit betekent in feite dat de Bulgaarse wetgever eerst met nieuwe wetgeving moet komen voordat siteblokkades kunnen worden opgelegd.
BAMP wil dat de EU ingrijpt
Het hoger beroep bij de hoogste rechter werd eerder dit jaar afgerond, maar bleef grotendeels onopgemerkt omdat de lokale media er geen aandacht aan besteedden. De enige openbare vermelding was een korte klantennotitie van het advocatenkantoor Dimitrov, Petrov & Co. in Sofia, bedoeld voor zakelijke cliënten en niet voor het grote publiek.
De uitspraak kwam vorige week opnieuw onder de aandacht toen BAMP zijn reactie indiende bij de Europese Commissie in het kader van een oproep om bewijs voor een gerichte maatregel voor een beter auteursrechtelijk kader. Volgens BAMP laat de uitspraak zien dat de EU haar lidstaten moet verplichten bestaande richtlijnen daadwerkelijk om te zetten.
“De rechtbank heeft een wetgevingsgebrek vastgesteld en geoordeeld dat de bestaande bepalingen van de Bulgaarse Auteurswet geen juridische grondslag bieden voor het opleggen van definitieve siteblokkadebevelen tegen tussenpersonen in een inhoudelijke procedure, en dat dit gebrek alleen kan worden hersteld door wetgeving.”
“Dit onderstreept hoe belangrijk het is om de volledige en correcte uitvoering van het bestaande EU-acquis in alle lidstaten te waarborgen voordat verdere wetgevingsinitiatieven worden overwogen,” voegt BAMP toe.
Het verhaal is nog niet voorbij
De Bulgaarse uitspraak betekent dat rechthebbenden na al die jaren nog steeds geen mogelijkheid hebben om piratensites via een blokkade aan te pakken. Dat wil niet zeggen dat het land geen vooruitgang boekt op het gebied van auteursrechtshandhaving. Met hulp van de Verenigde Staten sloot Bulgarije eerder dit jaar de grootste torrenttrackers van het land, waaronder ArenaBG, Zamunda en Zelka.
Niet lang daarna haalde de Amerikaanse handelsvertegenwoordiger Bulgarije van de “Watch List” in het jaarlijkse Special 301-rapport. De VS prezen het land onder meer voor de aanzienlijke handhavingsmaatregelen.
De uitspraak van de hoogste rechter is een duidelijke tegenvaller voor rechthebbenden. Zij staan echter niet helemaal met lege handen. Zoals Dimitrov, Petrov & Co. opmerkt, stelde de hoogste rechter dat rechthebbenden die schade lijden doordat Bulgarije de EU-vereisten niet volledig heeft ingevoerd, mogelijk de staat kunnen aanspreken voor schadevergoeding.
Ondertussen werkt de Bulgaarse wetgever aan een wijziging van de Auteurswet en de Wet op de naburige rechten, die de tekortkomingen mogelijk kan oplossen. Aan die wijziging wordt al sinds minstens 2022 gewerkt, maar tot op heden is die nog niet goedgekeurd.
