Eater
De Europese Commissie wil dat lidstaten uiterlijk in 2035 een landelijk dekkend glasvezelnetwerk hebben. Daarmee schuift Brussel de eerder genoemde deadline van 2030 op. Tegelijkertijd wil de Commissie dat kopernetwerken worden uitgezet. Lidstaten moeten al in 2029 met plannen komen waarin zij uiteenzetten hoe de overstap van koper naar geavanceerde netwerken wordt vormgegeven.
De koers van Brussel sluit aan bij de Nederlandse ambitie van de Autoriteit Consument & Markt, de ACM. Die wil dat ieder huishouden in 2030 een glasvezelaansluiting heeft. Op dit moment ligt er bij ongeveer 9 miljoen huishoudens al een glasvezelaansluiting in de straat of tot aan de meterkast. Volgens de ACM is er over drie jaar vrijwel overal in Nederland glasvezel aangelegd.
Onder die geavanceerde netwerken verstaat de Commissie onder meer glasvezel en 5G. Coaxnetwerken worden daarbij opvallend genoeg niet genoemd, terwijl die in de praktijk in veel gevallen vergelijkbare downloadsnelheden kunnen halen als glasvezel en in sommige situaties zelfs hogere uploadsnelheden bieden dan 5G. Waarom coax buiten het voorstel blijft, maakt de Commissie niet duidelijk.
De voorgestelde koers is onderdeel van de nieuwe Digital Networks Act. Volgens Brussel is het uitfaseren van koper nodig omdat die infrastructuur niet langer past bij de Europese ambitie om nieuwe technologieën zoals kunstmatige intelligentie en cloudtoepassingen te ondersteunen. De Commissie wijst erop dat de overstap naar modernere netwerken noodzakelijk is voor de verdere digitalisering van Europa.
De plannen staan niet op zichzelf. Eerder werd al de Gigabit Infrastructure Act aangenomen, waarin nog een deadline van 2030 werd genoemd voor de uitrol van glasvezel. Waarom de Europese Commissie nu een ruimere termijn voorstelt, is niet toegelicht. De Digital Networks Act moet bovendien nog worden goedgekeurd door het Europees Parlement en de lidstaten voordat de wet definitief is.
Niet overal verplicht glasvezel
Hoewel de Commissie inzet op een brede uitrol van glasvezel, betekent het voorstel niet dat ieder huishouden automatisch een glasvezelaansluiting moet krijgen. In gebieden waar glasvezel economisch niet haalbaar is en geen passend alternatief beschikbaar is, blijven uitzonderingen mogelijk. Dat zegt uitvoerend vicepresident Henna Virkkunen.
Tegelijk benadrukt de Commissie dat kopernetwerken daadwerkelijk moeten worden uitgeschakeld om consumenten en bedrijven te stimuleren over te stappen. Volgens Virkkunen komen er waarborgen om te voorkomen dat bepaalde regio’s of gebruikers buiten de boot vallen.
Uit cijfers van de FTTH Council blijkt dat in september 2024 in 74,6 procent van de EU39-landen glasvezel tot aan de woning of het bedrijfspand lag. Slechts 53,1 procent van die aansluitingen werd ook daadwerkelijk gebruikt. Onder huishoudens lag dat aandeel nog lager, op 32,9 procent. De FTTH Council is een brancheorganisatie. Onder de EU39-landen vallen naast de EU-lidstaten ook landen als het Verenigd Koninkrijk, Israël, Noord-Macedonië, Zwitserland en Turkije.
Telecomsector wil duidelijke afbouwregels
De koers van Brussel leidt tot discussie in de telecomsector. Zes Europese en nationale brancheorganisaties hebben daarom DNA Europe opgericht. Daarin werken onder meer ANGA, BREKO, ecta, Fibre Council Europe, de Swedish Local Fibre Alliance en VATM samen. Hun boodschap is duidelijk: als koper verdwijnt, moet dat volgens vaste regels gebeuren en met voldoende ruimte voor toezicht op de concurrentie.
De coalitie wil invloed uitoefenen op de Digital Networks Act en pleit voor een verplichte en gecontroleerde overstap van koper naar glasvezel. De sector wil vooral voorkomen dat afzonderlijke landen verschillende tempo’s of voorwaarden hanteren, waardoor investeringen en concurrentie onder druk komen te staan.
KPN kiest voor een andere route
In Nederland volgt KPN deels een andere strategie. Het bedrijf schakelt koper alleen uit op adressen waar glasvezel al beschikbaar is, meestal ongeveer drie jaar na de aanleg. Samen met Glaspoort komt KPN daarmee uit op bijna 6 miljoen woningen die glasvezel kunnen krijgen. Het oorspronkelijke doel van 80 procent dekking eind 2026 is inmiddels losgelaten. KPN mikt nu op maximaal 85 procent dekking in 2030. Voor de resterende adressen worden hybride oplossingen ingezet.
Daarbij kijkt KPN ook naar 5G. Sinds de zomer biedt het bedrijf 5G Internet Thuis aan op adressen waar geen goede vaste verbinding aanwezig is. Daarmee probeert KPN een alternatief te bieden voor locaties waar de aanleg van glasvezel lastig of minder rendabel is.
Meer ruimte voor alternatieven
De vraag is of KPN daardoor meer moet gaan graven. Dat lijkt niet per se zo te zijn. Het voorstel van de Europese Commissie laat namelijk ruimte voor het uitzetten van koper op locaties waar 5G een volwaardig alternatief vormt. Daarnaast liggen op een deel van de resterende adressen al netwerken van Delta Fiber of Open Dutch Fiber. Op die plekken levert KPN nu vaak nog uitsluitend via DSL.
Opvallend is wel dat in het debat nauwelijks wordt gesproken over HFC of coax, de infrastructuur die Ziggo gebruikt in combinatie met DOCSIS. Dat is opmerkelijk, omdat die netwerken in veel gevallen nog altijd een belangrijke rol spelen in het Nederlandse vastelandschap. Het feit dat coax niet nadrukkelijk in de Brusselse plannen voorkomt, voedt de indruk dat brancheorganisaties deze technologie op termijn niet meer als toekomstbestendig zien.
De komende jaren zullen uitwijzen hoe ver de Europese ambitie reikt en hoe lidstaten, telecombedrijven en toezichthouders die overgang in de praktijk vormgeven. Wat wel vaststaat, is dat de druk om koper uit te faseren toeneemt en dat glasvezel steeds nadrukkelijker wordt gezien als de standaard voor de digitale infrastructuur van de toekomst.
