Girev
PHP-lekken leggen het web plat, Meta borgt de macht van zijn oprichter en Frankrijk geeft AI een literatuurprijs
Tech Shorts duikt vandaag in een internetcrisis die begon met twee gaatjes in een programmeertaal, een Nvidia-topman met een preek voor Europa, een miljardbedrijf dat zijn eigen baas wil vasthouden en een boekenwereld die eindelijk eerlijk mag zijn over kunstmatige intelligentie (AI: computersoftware die taken uitvoert waar normaliter menselijk denkvermogen voor nodig is).
Waar het vandaag over gaat
De afgelopen nieuwsperiode stond vooral in het teken van beveiliging en AI. Het grootste verhaal: twee kritieke kwetsbaarheden in de programmeertaal PHP zorgden ervoor dat overheden en bedrijven wereldwijd noodupdates uitvoerden en websites tijdelijk offline haalden. Daarnaast: Nvidia-topman Jensen Huang riep Europa op om massaal met AI aan de slag te gaan, Meta presenteerde cijfers én een creatieve aandelentruc, een Canadese uitgeverij bevestigde dat een bestsellerauteur AI gebruikte, en in Frankrijk ging een literatuurprijs van start speciaal voor boeken die mét AI zijn geschreven. Vijf onderwerpen, kort en helder uitgelegd.
Wereldwijde patchrace na AI-ontdekte gaten in PHP
Kern: twee ernstige beveiligingslekken in de programmeertaal PHP dwongen overheden en bedrijven wereldwijd om op woensdag 21 oktober websites offline te nemen en haastig updates te installeren. Dat is groot nieuws, want PHP draait volgens beveiligingsbedrijf Wiz onder zo’n 70 procent van alle websites ter wereld.
Wat is er gebeurd?
Op woensdag 21 oktober werden twee kritieke kwetsbaarheden in PHP bekendgemaakt. PHP is een programmeertaal (oorspronkelijk ‘Personal Home Page’) die sinds de jaren negentig de motor vormt achter een groot deel van het web, van webshops en nieuwswebsites tot overheidsdiensten. De gebreken maakten het volgens de Amerikaanse inlichtingendienst NSA mogelijk om zonder wachtwoord toegang te krijgen tot servers: aanvallers konden zo rechtstreeks bij bestanden en databases komen en in het ergste geval een webserver volledig overnemen.
De PHP Foundation, de organisatie die de ontwikkeling van de taal ondersteunt, bracht op woensdagavond fixes uit met bijbehorende instructies. De boodschap aan systeembeheerders was onverbiddelijk: wie PHP draait, moet nu updaten. De FBI en de NSA riepen organisaties op om direct te patchen of kwetsbare systemen juist helemaal van internet te halen totdat de update was geïnstalleerd.
Wie heeft de gaten gevonden? AI
Het bijzondere aan deze zaak: de kwetsbaarheden zijn ontdekt met behulp van AI-modellen. Beveiligingsbedrijf Calif vond de gaten in augustus tijdens een door OpenAI gefinancierde audit van de PHP-code, met behulp van het model GPT-5.6 Sol. Google-dochter Wiz vond ze daarna onafhankelijk, eveneens met AI-ondersteuning, waaronder Googles Gemini 4 Argon.
OpenAI noemde de ontdekking ‘een van de meest invloedrijke beveiligingsproblemen van de afgelopen tijd’ en sprak van een nieuwe fase, waarin AI beveiligingsfouten kan vinden met gevolgen op internetschaal. Beveiligingsdeskundigen benadrukken het dubbele karakter van die vooruitgang: dezelfde techniek die de gaten vond, kan in verkeerde handen ook worden gebruikt om ze uit te buiten. Cloudflare-topman Matthew Prince meldde dat er in de uren na de aankondiging al miljoenen pogingen waren om het lek te misbruiken.
Websites gingen massaal op zwart
De gevolgen waren direct zichtbaar. Overheidsdiensten in onder meer Australië, Nederland, het Verenigd Koninkrijk, Japan, Finland en Zuid-Korea haalden (delen van) websites offline als voorzorgsmaatregel. Ook de Wikimedia Foundation, de organisatie achter Wikipedia, waarschuwde gebruikers voor uitval en schakelde bewust ondersteunende diensten uit tot die veilig gepatcht konden worden. Zelfs de website van de Australische digitale veiligheidsdienst cyber.gov.au bleek getroffen. In Japan adviseerde premier Sanae Takaichi beheerders om sites desnoods tijdelijk stil te leggen als een patch niet direct geïnstalleerd kon worden.
Belangrijk om te weten: alleen sites die PHP op eigen servers draaien, lopen risico. Grote platformen die andere programmeertalen gebruiken, of die de fix snel konden laten installeren, bleven gewoon online.
Wat is bevestigd en wat nog niet?
Bevestigd is dat de kwetsbaarheden bestaan, dat er fixes beschikbaar zijn en dat wereldwijd websites offline zijn gegaan als voorzorgsmaatregel. Niet bevestigd is dat er daadwerkelijk succesvolle aanvallen met grote gevolgen hebben plaatsgevonden: Japan meldde bijvoorbeeld geen schade door cyberaanvallen in verband met het lek. Wel zei de PHP Foundation dat een van de kwetsbaarheden al sinds ten minste 2024 bekend was binnen het project. De organisatie noemde de vertraging ‘een structurele tekortkoming’, veroorzaakt door besluitvormingsprocessen en een gebrek aan middelen binnen het veiligheidsteam. Beveiligingsingenieur Volker Dusch van de PHP Foundation noemde het het ernstigste PHP-probleem in meer dan tien jaar en vergeleek het met Heartbleed, het lek dat in 2014 werd gevonden in de beveiligingssoftware OpenSSL.
Wat betekent dit voor de toekomst?
Deskundigen verwachten dat de nasleep nog lang voelbaar zal zijn. Updates moeten worden getest voordat ze live gaan, organisaties moeten verschillende patches voor verschillende softwaresystemen verwerken, en ook als je zelf gepatcht hebt, blijf je kwetsbaar zodra externe partijen waarvan je afhankelijk bent nog PHP met het lek draaien. Bovendien staat 2026 op koers om het recordaantal van vorig jaar aan gevonden software-kwetsbaarheden ruwweg te verdubbelen, mede doordat krachtige AI-modellen steeds beter worden in het vinden van fouten. Wie zelf een website of webshop draait op PHP: dit is het moment om de versie te checken en te updaten. En daarna nog een keer te checken, uit voorzorg.
Nvidia-topman Jensen Huang in Berlijn: Europa moet een AI-bedrijf worden
Kern: Nvidia-topman Jensen Huang zei woensdag 21 oktober tijdens een conferentie in Berlijn dat Europese bedrijven van banken tot autofabrikanten AI volledig moeten omarmen. De boodschap is relevant, omdat Europa bang is zijn industriële voorsprong te verliezen aan de Verenigde Staten en China.
De oproep aan Europa
Nvidia, de Amerikaanse fabrikant van chips die AI-modellen aandrijven, organiseerde woensdag een eigen conferentie in Berlijn. Huang benoemde vrijwel elke Europese kernsector: auto-industrie, productie met robotica, geneesmiddelenontwikkeling en financiële dienstverlening. ‘Al deze verschillende bedrijfstakken moeten AI-bedrijven worden. Elk van hen’, aldus Huang.
De onderliggende zorg is reëel. Europa heeft klassieke industriële reuzen zoals Siemens en Schneider Electric, maar de waarde van producten verschuift steeds meer naar software en AI. Europese overheden en bedrijven vragen zich af of het continent die shift wel bijhoudt, terwijl de ontwikkeling van AI vooral wordt gedreven door Amerikaanse en Chinese bedrijven.
Duitsland opent de deur… voorzichtig
Duits bondskanselier Friedrich Merz deed maandag, in de aanloop naar de conferentie, een oproep aan het Duitse middenbedrijfsleven: open jullie de deuren voor AI en gebruik de data die al in jullie fabrieken en machines ligt. Volgens Merz is die bestaande verzameling data een echte troef voor de Duitse economie.
Tegelijk is er aarzeling. Een enquête van de Duitse branchevereniging Bitkom onder 603 bedrijven, uitgebracht in september, toonde aan dat 45 procent van de ondervraagde bedrijven zich zorgen maakt over de veiligheid van gevoelige bedrijfsdata bij het gebruik van externe AI-tools. Die zorg herkende Huang woensdag: hij presenteerde Nvidia OpenShell, een zogenaamde sandbox, een afgeschermde testomgeving waarin gecontroleerd kan worden of AI-agenten (programma’s die zelfstandig taken uitvoeren) niet verder gaan dan de grenzen die een gebruiker heeft vastgesteld.
Wat is bevestigd?
Bevestigd is wat Huang en Merz publiekelijk hebben gezegd op en rond de conferentie van woensdag, en de cijfers van de Bitkom-enquête. Wat niet bevestigd kan worden: of Huangs oproep daadwerkelijk leidt tot meer Europese AI-investeringen. Daarvoor is er simpelweg nog niets meetbaars gebeurd. Verwacht eerder dat er de komende maanden veel persconferenties volgen waarin het woord ‘AI-strategie’ valt, en pas daarna de echte beslissingen.
Meta presenteert kwartaalcijfers, miljarden AI-investeringen én een nieuwe soort aandeel
Kern: Facebook-moeder Meta kwam woensdagavond 21 oktober met kwartaalcijfers die beter waren dan verwacht, maar maakte tegelijk een ongebruikelijke financiële constructie bekend: een nieuw type aandeel zonder stemrecht. Reden: de oprichter zou te veel macht kunnen verliezen.
Cijfers, kosten en een AI-race
Meta besteedt de afgelopen jaren agressief aan AI, en beleggers kijken kritisch of die investeringen iets opleveren. De uitgaven aan kapitaalgoederen zoals datacenters en apparatuur bedroegen 35 miljard dollar in het kwartaal tot en met september, onder de verwachte 41 miljard dollar. Dit jaar is er in totaal al meer dan 85 miljard dollar uitgegeven, en de geschatte jaarbesteding is in juli verhoogd naar 145 miljard dollar, bijna het dubbele van 2025.
Directeur Mark Zuckerberg zei te verwachten dat de resultaten van Reality Labs, de hardwaredivisie die onder meer AI-brillen ontwikkelt, vanaf hier zouden verbeteren en richting winstgevendheid zouden groeien. Het bedrijf kondigde verder aan dat het Muse Charm op korte termijn gaat leveren: een klein draagbaar apparaat, te vergelijken met een tamagotchi, waarmee gebruikers kunnen communiceren met hun Muse-AI-agent, los van de smartphone. Volgens het bedrijf gebruiken al tien miljoen mensen in de Verenigde Staten en Canada het Muse-model. De winst stond onder druk door juridische boetes, al voldeed het kwartaal verder aan alle verwachtingen.
De opvallendste zitting: aandelen zonder stemrecht
De grote verrassende aankondiging was financieel van aard. Meta kondigde een nieuwe klasse aandelen aan: het zogenaamde klasse C-aandeel. Bestaande aandeelhouders krijgen één nieuw aandeel per huidig aandeel. Cruciaal: de nieuwe aandelen geven geen stemrecht.
Waarom doet een bedrijf dit? In een beursdocument stelt Meta dat het stemrecht van oprichter-directeur Zuckerberg zou kunnen dalen naar ongeveer 53 procent of lager, doordat hij mogelijk een groot deel van zijn aandelen moet verkopen om belasting te betalen. Die belasting kan ontstaan door Proposition 40, een omstreden Californische belasting op miljardairsvermogen die in november kan worden aangenomen. Met de nieuwe aandelen kan Zuckerberg andere aandelen verkopen om belasting te betalen zonder zijn zeggenschap over het bedrijf te verdunnen.
Wat is bevestigd en wat is speculatie?
Bevestigd zijn de cijfers, de aankondiging van de klasse C-aandelen en de redenering zoals Meta die zelf in het document formuleert. Speculatief blijft de vraag of Californië Proposition 40 daadwerkelijk aanneemt, en of de constructie ervoor zorgt dat Zuckerberg het bedrijf lang blijft leiden. Feit is wel: een bedrijf ter waarde van vele honderden miljarden bouwt nu een financiële parachute speciaal voor het geval dat één staat belasting gaat heffen op het vermogen van één persoon. Technologie verandert de wereld, maar soms verandert een belastingvoorstel het aandelenregister.
Uitgeverij bevestigt: bestsellerauteur Orelien gebruikte AI
Kern: de Canadese uitgeverij Boreal maakte woensdag 21 oktober bekend te hebben bevestigd dat romanauteur Thelyson Orelien AI heeft gebruikt bij het schrijven van zijn veelverkochte roman. Daarmee lijkt er een eind te zijn gekomen aan een wekenlange kwestie in de literatuurwereld.
Wat is er gebeurd?
Het ging om de roman ‘C’était ça ou mourir’ (‘Het was dat of sterven’), een debuut over migratie dat in meer dan twintig landen voor vertaling was gepland en in september de FNAC-prijs won. Al snel ontstonden er twijfels: het boek werd van de shortlist van de Goncourt gehaald, de belangrijkste Franse literatuurprijs, nadat de AI-detector Pangram een waarschijnlijkheid van honderd procent berekende dat de tekst computergegenereerde delen bevatte.
Orelien ontkende lang, noemde de beschuldigingen ‘laster en ketterij’ en gaf hooguit toe de technologie te hebben gebruikt voor onderzoek naar buitenlandse uitdrukkingen. Uitgeverij Boreal steunde hem aanvankelijk, maar besloot tot een nader onderzoek nadat er nieuwe informatie was binnengekomen.
De bevestiging
Op woensdag stelde Boreal dat nieuw bevestigde informatie aantoonde dat AI was gebruikt in het schrijfproces. De uitgeverij verzamelde alle werkversies van het manuscript en liet een externe partij de verschillende concepten analyseren. Daarbij werden sporen van AI-gebruik gevonden in de metadata van bepaalde documenten: metadata zijn verborgen gegevens die bij een bestand horen en bijvoorbeeld laten zien met welk programma het is gemaakt of bewerkt.
Belangrijk voor de nuance: Boreal schreef zelf dat de mate van AI-gebruik onbekend blijft en ‘waarschijnlijk nooit definitief zal worden vastgesteld’, nadat Orelien verdere medewerking staakte. De uitgeverij beëindigde de professionele relatie met de auteur. Orelien zelf hield woensdag in een reactie in de Franse krant Libération vast dat hij AI alleen toepaste in de creatie, voor historisch onderzoek.
Waarom is dit relevant?
De zaak is exemplarisch voor een vraag die de hele creatieve sector bezighoudt: waar eindigt AI-ondersteuning en waar begint AI-schrijven? Mag een schrijver een chatbot gebruiken voor research of schrijfadvisering, en waar ligt de grens? Uitgevers en prijsorganisaties herschrijven op dit moment hun regels om AI-gegenereerd werk uit te sluiten, terwijl nieuwe initiatieven juist labels willen introduceren voor boeken die door mensen zijn geschreven. Wat hier bevestigd is: AI-gebruik bij dit specifieke boek, volgens het eigen onderzoek van de uitgeverij. Wat niet bevestigd is: precies hoeveel van de tekst door een machine is gegenereerd. Dat antwoord zit waarschijnlijk ergens in de metadata, en daar komt niemand meer bij.
Frankrijk lanceert de Prix Pascal: een literatuurprijs voor boeken mét AI
Kern: drie Franse techondernemers kondigden woensdag 21 oktober de Prix Pascal aan, naar eigen zeggen de eerste literatuurprijs ter wereld speciaal voor fictie die is geschreven mét AI. De prijs is een directe reactie op de AI-rel in de Franse boekenwereld.
Een prijs zonder jury en zonder geld
Philippe Rodriguez, Albin Serviant en Gilles Mentré, de drie initiatiefnemers, omschrijven de prijs als open voor iedereen die in het Frans schrijft, waar ook ter wereld, zonder nationaliteitseis, zonder woonplatseis en zonder uitgever. Er is één inhoudelijke eis: het ingezonden werk moet een ongepubliceerde fictietekst zijn, geschreven samen met een AI, die volgens de organisatoren ‘durft te doen wat nog nooit is gelezen’.
Opvallend: op het moment van de aankondiging had de prijs nog geen jury en was het prijzengeld nog niet bekendgemaakt. Inzendingen worden aangenomen tot en met 30 november; de prijs wordt midden december uitgereikt. Dat maakt het initiatief nu eerder een statement dan een gevestigde onderscheiding.
Achtergrond: de Orelien-affaire
De timing is geen toeval. De Franse literatuurwereld is sinds september in opschudding door beschuldigingen rondom de succesroman van Thelyson Orelien, inmiddels gevolgd door de bevestiging van zijn uitgeverij (zie het vorige onderwerp). De Prix Pascal positioneert zich als het omgekeerde antwoord: in plaats van AI te weren, wordt AI expliciet uitgenodigd. De oprichters benadrukken dat alleen het werk zelf telt.
Wat is bevestigd en wat niet?
Bevestigd is de aankondiging van de prijs zelf, de inzendvoorwaarden en de data, allemaal afkomstig uit de verklaring van de drie oprichters. De claim dat het ‘de eerste prijs ter wereld’ is voor AI-geassisteerde fictie, is op z’n zachtst gezegd niet onafhankelijk gecontroleerd. Prijzen met dit soort primeur-claims worden vaker aangekondigd dan je denkt. Aan de andere kant: als de inzendingen binnenkomen, kan de jury… tja, die moet nog worden gevormd. Een literatuurprijs zonder jury is als een tastbare versie van een hallucinatie: iedereen ziet er iets anders in.
Outro
Zo zit de nieuwsperiode van woensdag tot donderdag en een beetje van vrijdag weer propvol tegenstellingen: AI vindt de grootste beveiligingsgaten uit de recente geschiedenis, en de onderzoekers zeggen er direct bij dat dit voor zowel de verdedigers als de aanvallers van het web geldt. Europa moet volgens de Nvidia-topman vooral snel worden wat Silicon Valley allang is, Meta lost een belastingprobleem op met een aandeel dat niet mag praten, en de literatuurwereld kreeg in één week zowel een auteur die zijn uitgever verloor als een eigen AI-prijs. Kortom: de technologie weet ons elke dag opnieuw te verrassen, en deze keer verraste ze zelfs het internet zelf. Morgen weer, rond hetzelfde tijdstip. Update intussen je PHP.
Eater
