Eater
De meest complexe processor die in Europa is ontwikkeld, is eindelijk in actie gekomen. SiPearl heeft de Rhea1-chip, die bij TSMC wordt geproduceerd, voor het eerst ingeschakeld voor validatie. Dat is een belangrijke mijlpaal, al komt die wel laat.
Vooralsnog functioneert de Rhea1-processor van SiPearl naar behoren. Het bedrijf meldt dat de fysieke CPU nu daadwerkelijk wordt gebruikt en getest. Daarmee is een belangrijke stap gezet richting de geplande algemene beschikbaarheid eind 2026. De chip gedraagt zich tot dusver precies zoals verwacht. Rhea1 is in Europa ontwikkeld en is het meest complexe exemplaar dat de EU tot nu toe heeft voortgebracht: een technologische doorbraak, maar tegelijk ook een teken van de lange ontwikkeltijd.
Europees project
Ter opfrissing: het Franse SiPearl ontwikkelt binnen het European Processor Initiative (EPI) een efficiënte CPU, speciaal voor HPC-workloads. Met het EPI wil Europa de afhankelijkheid van buitenlandse microchips verkleinen. De Europese Unie wil dat Europese bedrijven zelf chips ontwikkelen die kunnen concurreren met exemplaren van Intel, AMD en Qualcomm.
Het initiatief loopt al sinds 2018. In 2021 werd de eerste fase afgerond en kwam Rhea tot stand. Sindsdien kreeg SiPearl de opdracht om de Rhea1-processor verder af te werken en te laten produceren. Oorspronkelijk moest dat in 2023 gebeuren, maar die deadline werd ruimschoots gemist. Ook een later geplande deadline bleek onhaalbaar: volgens de aangepaste planning zouden de eerste samples in 2025 verschijnen. Toch rollen de allereerste echte chips nu pas van de band.
Verouderd ontwerp
Dat maakt Rhea1 meteen ook enigszins verouderd. De chip bevat 80 Neoverse V1-kernen. ARM introduceerde Neoverse V2 in 2022 en presenteerde in 2024 Neoverse V3. De Graviton5-processors van AWS zijn bijvoorbeeld gebaseerd op Neoverse V3 en zijn inmiddels beschikbaar bij de hyperscaler. Door de aanzienlijke vertraging van het project is Rhea1 vandaag dus niet langer de modernste chip in zijn klasse.
Dat Rhea1 nu voor het eerst fysiek in gebruik wordt genomen, blijft desondanks een belangrijke stap. De meest complexe chip van de EU is misschien niet de meest geavanceerde ter wereld, maar de HPC-processor brengt Europa wel een stap dichter bij meer onafhankelijkheid.
Op weg naar Jupiter
Ondanks de vertraging is Rhea1 bovendien allerminst overbodig. Nog dit jaar moeten voldoende chips van de band rollen om de Jupiter-supercomputer uit te rusten. Jupiter is gebouwd als onderdeel van het EuroHPC-plan, dat inzet op meer soevereiniteit in de Europese HPC-infrastructuur. Een belangrijk onderdeel daarvan is de inzet van Europese chips, waaronder Rhea1.
Wel is de oorspronkelijke ambitie inmiddels wat bijgesteld. Jupiter wordt namelijk gebouwd met Rhea1-chips én met klassieke Amerikaanse CPU’s en accelerators. Die laatste waren eerder klaar en leverbaar, waardoor een deel van het systeem al online staat. In 2025 wist Jupiter met zijn kernmodule al de exascalegrens te doorbreken. Dat cluster bestaat uit 6.000 nodes, elk voorzien van vier Nvidia GH200 Grace Hopper-superchips.
Jupiter is modulair opgebouwd en kan dus verder worden uitgebreid. Dat gebeurt met een tweede cluster, bestaande uit 1.300 nodes met telkens twee Rhea1-processors.
Dicht bij chiponafhankelijkheid
Met Rhea1 komt Europa stap voor stap dichter bij chiponafhankelijkheid. Om die onafhankelijkheid duurzaam te maken, zullen volgende generaties van Rhea wel sneller moeten volgen. Bovendien is onafhankelijkheid in deze context nooit absoluut: de chips worden in Taiwan bij TSMC geproduceerd, omdat de EU op eigen grondgebied nog altijd niet over voldoende geschikte productiefaciliteiten beschikt.
