Eater
Project Silica slaat data op in glasplaatjes van cd-formaat en is bedoeld voor archieven die langer moeten meegaan dan harde schijven.
Microsoft zet in op glasopslag voor gegevens die je niet kunt verliezen, documenten die hardware-upgrades, formatwijzigingen en tientallen jaren moeten overleven. Volgens het onderzoek van Project Silica kan lasergeëtst silica-glas data tot wel 10.000 jaar bewaren, met ruimte voor nog langere bewaartijden onder normale opslagomstandigheden.
Data wordt met ultra-snelle lasers in een klein glazen plaatje geschreven, waarna beeldverwerkings- en decodeersoftware de informatie later weer reconstructeert. Microsoft verwijst naar een peer-reviewed artikel in Nature als bewijs dat het betrouwbaar kan schrijven, lezen en decoderen. Dit is bedoeld voor archieven, niet voor je persoonlijke fotoplayer.
Toch is het nog vroeg stadium. Toegang is afhankelijk van speciale uitleesapparatuur en het systeem moet nog bewijzen dat het schrijftoerental verhoogd kan worden en de productie verder opgeschaald kan worden dan alleen demonstraties.
Hoe Microsoft in glas schrijft
Project Silica zet bits om in symbolen en brengt die onder in kleine driedimensionale punten, voxels genoemd. Een krachtige laser maakt deze voxels in een vierkante silica-glazen plaat ter grootte van een cd, waarbij meerdere lagen door het glas dikte heen worden gestapeld.
Het terughalen is een proces in twee stappen. Microscopen maken beelden van elke laag, waarna software de patronen reconstrueert en een AI-gebaseerde decoder ze omzet in bruikbare data. Die decodeerstap is belangrijk omdat de opslag fysiek is, maar de betekenis van de opgeslagen data in de wiskunde zit.
De apparaten die nodig zijn om de data op te slaan in het glas. Beeld: Microsoft Research.
De apparaten die nodig zijn om de data die liggen opgeslagen in het glas uit te lezen.
Waarom dit belangrijk is voor langetermijnarchieven
Voor instanties die documenten decennia lang bewaren, belooft glasdata-opslag minder migraties. Traditionele media moeten periodiek vervangen worden en vereisen voortdurende controle om storingen, veroudering en omgevingsrisico’s te beheersen. Microsoft schat dat het meer dan 10.000 jaar kan bewaren, zelfs bij een temperatuur van 290 °C, en stelt dat silica-glas bestand is tegen vocht, elektromagnetische straling en routinematig hanteren.
Het neemt niet alle langetermijnrisico’s weg. Archieven hebben nog steeds gedisciplineerde processen, verificatie en redundantie nodig. Maar het verminderen van het aantal keren dat de onderliggende media vervangen moeten worden, kan de kosten en complexiteit na verloop van tijd verkleinen.
Wat je hierna in de gaten moet houden
De volgende uitdaging is het praktisch maken op grote schaal. Het laser schrijfproces moet sneller worden en het ecosysteem rondom de glasplaatjes en uitlezers moet betaalbaar zijn voor organisaties die geen maatwerkoplossing willen.
Langetermijntoegankelijkheid is de andere test. Zelfs als het glas millennia meegaat, hangt toekomstige toegang af van bewaarde specificaties, stabiele decoderingstechnieken en software die de opgeslagen data kan blijven vertalen.
Voor nu kun je Project Silica zien als een teken dat archiefopslag aan het veranderen is. Als je nu al op langetermijnbewaring inzet, zorg dan voor meerdere kopieën op bewezen media en houd een oog op een duidelijk servicemodel met bijbehorende prijzen, doorvoersnelheid en beschikbaarheid van uitlezers.
