Eater
Ai Modellen trainen moet kunnen?
Om AI-modellen te trainen hebben Meta en andere technologiebedrijven illegaal gedeelde boeken gedownload én verspreid via BitTorrent, onder meer afkomstig van Anna’s Archive en andere schaduwbibliotheken. In een lopende rechtszaak betoogt Meta nu dat het uploaden van zulke boeken naar onbekenden via BitTorrent onder het Amerikaanse fair use-principe kan vallen. Het bedrijf benadrukt bovendien dat deze data hebben bijgedragen aan de wereldwijde leidende positie van de VS op het gebied van AI.
In de strijd om de krachtigste zogeheten LLM-modellen te bouwen, hebben meerdere techbedrijven auteursrechtelijk beschermd materiaal gebruikt als trainingsdata, zonder toestemming van de rechthebbenden.
Meta, het moederbedrijf van Facebook en Instagram, is één van de partijen die hiervoor is aangeklaagd. In 2023 spanden bekende auteurs, onder wie Richard Kadrey, Sarah Silverman en Christopher Golden, een collectieve rechtszaak tegen het bedrijf aan.
Meta’s zoete overwinning met een bitter randje
Afgelopen zomer boekte Meta in deze zaak een belangrijke overwinning: de rechtbank oordeelde dat het gebruik van illegaal verkregen boeken voor het trainen van het Llama-LLM, op basis van de aangevoerde argumenten, als fair use kan worden gezien. Die overwinning had echter een keerzijde, want Meta bleef wél aansprakelijk voor het downloaden en verspreiden van die boeken via BitTorrent.
Door boeken te downloaden uit schaduwbibliotheken zoals Anna’s Archive maakte Meta gebruik van BitTorrent-overdrachten. Daarbij geldt meestal: wie downloadt, uploadt tegelijk ook automatisch stukken data naar andere gebruikers. Volgens de auteurs betekent dit dat Meta zich schuldig maakte aan grootschalige en directe auteursrechtinbreuk.
In de afgelopen maanden ging de rechtszaak verder op dit overgebleven punt: de claim van directe inbreuk door het verspreiden via BitTorrent. Beide partijen verzamelden extra bewijs in de onderzoeksfase (discovery), maar het was lang onduidelijk welke verdediging Meta precies zou voeren. Tot nu.
Het ‘seeden’ van illegale boeken is volgens Meta fair use
Vorige week diende Meta bij de federale rechtbank in Californië een aanvullende reactie in op vragen (supplemental interrogatory response). Daarmee kiest het bedrijf een nieuwe koers in zijn verdediging. Voor het eerst stelt Meta dat ook het uploaden van illegaal verkregen boeken naar andere BitTorrent-gebruikers tijdens het downloadproces onder fair use valt.
De redenering van Meta is eenvoudig: wie BitTorrent gebruikt, uploadt automatisch ook data naar anderen, omdat dit in het protocol is ingebakken. Met andere woorden: uploaden was geen bewuste keuze, maar een technisch gevolg van hoe BitTorrent werkt.
Daarnaast stelt Meta dat het delen via BitTorrent noodzakelijk was om de waardevolle (maar illegale) data überhaupt te kunnen bemachtigen. In het geval van Anna’s Archive, aldus Meta, waren de datasets alleen als bulk via torrents verkrijgbaar, waardoor BitTorrent in de praktijk de enige haalbare optie was.
De advocaat van Meta schrijft dat het bedrijf BitTorrent gebruikte omdat dit een efficiëntere en betrouwbaardere manier was om de datasets te verkrijgen, en dat de datasets van Anna’s Archive bovendien alleen in grote hoeveelheden via torrentdownloads beschikbaar waren.
Meta voegt daaraan toe: voor zover de eisers met bewijs komen dat hun werken (of delen daarvan) tijdens het downloaden “in theorie beschikbaar” waren voor anderen op het BitTorrent-netwerk, dan was dat onlosmakelijk onderdeel van het downloaden van die werken — en dus onderdeel van Meta’s transformatieve fair use-doel.
Kort gezegd: om de miljoenen boeken te verzamelen die nodig waren voor het (door de rechtbank eerder als fair use aangemerkte) trainen van het LLM, moest Meta downloaden — en dat downloaden bracht technisch gezien automatisch uploaden met zich mee. Volgens Meta dient dat alles hetzelfde fair use-doel.
Auteurs en Meta botsen over het moment waarop ‘fair use’ wordt opgevoerd
De auteurs waren niet te spreken over de late indiening op vrijdagavond en de nieuwe verdedigingslijn. Maandagochtend stuurden hun advocaten een brief aan rechter Vince Chhabria. Daarin stellen zij dat de late indiening neerkomt op een ongeoorloofde poging om alsnog om de discovery-deadline heen te werken.
Zij wijzen erop dat Meta al sinds november 2024 wist dat het uploaden via BitTorrent onderdeel was van de beschuldigingen, maar dat het deze fair use-verdediging nooit eerder aanvoerde — zelfs niet toen de rechtbank er expliciet naar vroeg.
De brief benadrukt dat Meta weliswaar een “voortdurende plicht” heeft om informatie aan te vullen onder Rule 26(e), maar dat die regel geen “achterdeur” biedt om na het verstrijken van een deadline alsnog nieuwe verdedigingsgronden toe te voegen wanneer dat beter uitkomt.
De advocaten schrijven dat Meta (om begrijpelijke redenen) nooit heeft gesuggereerd een fair use-verweer te voeren tegen de upload-claims, ook niet nadat de rechtbank de kwestie vorig november ter sprake bracht.
Meta: dit verweer is niet nieuw
Meta reageerde een dag later met een eigen brief aan rechter Chhabria. Daarin stelt Meta dat het fair use-argument tegen de claim van directe inbreuk helemaal niet nieuw is.
Het bedrijf verwijst naar een gezamenlijke procesplanningverklaring van december 2025, waarin het dit verweer volgens Meta al expliciet noemde. Meta wijst er bovendien op dat de advocaat van de auteurs het onderwerp enkele dagen later tijdens een zitting zelf ook heeft besproken.
Volgens Meta is de stelling van de eisers dat het bedrijf “nooit” heeft gesuggereerd dit verweer te zullen gebruiken, onjuist.
Auteurs: geen schade, geen ‘inbreukmakende output’
Opvallend is dat Meta in zijn aanvullende antwoorden ook verwijst naar verklaringen uit verhoren (depositions) van de auteurs zelf, en die aanhaalt ter ondersteuning van zijn fair use-verweer.
Meta stelt dat alle genoemde auteurs hebben verklaard dat zij niet weten van enige output van Meta’s modellen die tekst uit hun boeken reproduceert. Sarah Silverman verklaarde zelfs dat het haar “helemaal niets uitmaakt” als Meta’s modellen nooit taal uit haar boek zouden teruggeven.
Volgens Meta ondermijnen deze uitspraken het idee dat er sprake is van marktschade. Als de auteurs geen inbreukmakende output kunnen aanwijzen en geen gemiste verkopen kunnen aantonen, dan gaat de rechtszaak volgens Meta minder over het beschermen van hun boeken en meer over het aanvechten van het trainingsproces zelf — terwijl de rechtbank dat trainingsgebruik eerder al als fair use kwalificeerde.
Deze verklaringen speelden een belangrijke rol in Meta’s eerdere overwinning over het trainen. Of ze even zwaar meewegen in het resterende conflict over distributie via BitTorrent, moet nog blijken.
‘De leidende positie van de VS op AI staat op het spel’
Meta zette zijn standpunt extra kracht bij door te stellen dat de AI-investeringen van het bedrijf hebben geholpen om de Verenigde Staten wereldwijd op voorsprong te zetten, vóór geopolitieke concurrenten. Dat is volgens Meta een waardevol strategisch voordeel dat beschermd moet worden.
Nu de zaak verdergaat, moet rechter Chhabria beslissen of hij dit verweer — fair use door technische noodzaak — toelaat. Dit kan van groot belang zijn, niet alleen voor deze zaak, maar ook voor veel andere AI-rechtszaken waarin het gebruik van schaduwbibliotheken centraal staat.
Voorlopig is de BitTorrent-distributieclaim het laatste overgebleven onderdeel van de rechtszaak die in 2023 is gestart. Of rechter Chhabria Meta’s nieuwe verdediging daadwerkelijk toestaat, is nog onzeker.
