Eater
Dit ondanks Voortdurende Oorlog
Ondanks dat het een voort duurende oorlog tegen Rusland voert, blijft Oekraïne vooruitgang boeken in de strijd tegen online piraterij. In een gedetailleerde inzending aan de Amerikaanse overheid schetst Oekraïne diverse voorstellen voor intellectueel eigendomsrecht (IP)-hervormingen, waaronder wetgeving die de weg vrijmaakt voor het blokkeren van piraterijsites. Ironisch genoeg zouden deze plannen Oekraïne vóór kunnen laten lopen op de Verenigde Staten, die nog steeds geen ‘no fault’-blokkeringsregime voor websites hebben.
Elk jaar nodigt het Office of the U.S. Trade Representative (USTR) regeringen en auteursrechthebbenden uit om input te leveren voor het Special 301 Report, dat landen identificeert die auteursrechten onvoldoende beschermen.
Jarenlang stond Oekraïne regelmatig op deze lijst en werd het door rechthebbenden gezien als een toevluchtsoord voor piraterijsites. Zo riep de IIPA op tot sancties en het opschorten van handelsvoordelen, terwijl de MPAA en RIAA Oekraïne-gehoste sites routinematig meldden in hun jaarlijkse rapportages.
In voorgaande jaren boekte Oekraïne vooruitgang tegen piraterij, maar sinds de grootschalige Russische invasie in februari 2022 heeft het USTR de jaarlijkse beoordeling van Oekraïne opgeschort. Het land had immers andere, meer existentiële prioriteiten.
Toch heeft dit Oekraïne er niet van weerhouden stappen vooruit te zetten. In een 25 pagina’s tellende inzending voorafgaand aan het Special 301 Report van 2026 beschrijft de Oekraïense regering een breed scala aan intellectueel eigendomsrecht-hervormingen ondanks de voortdurende oorlog.
De Weg Effenen voor Websiteblokkades
Een van de opvallendste punten in de Oekraïense inzending is een serie voorgestelde auteursrechtwijzigingen die artikel 8(3) van de EU Auteursrechtrichtlijn (2001/29/EC) zouden implementeren. Deze bepaling stelt rechthebbenden in staat om gerechtelijke bevelen te verkrijgen tegen tussenpersonen wiens diensten door derden worden gebruikt om auteursrechten te schenden. Dit vormt in feite het kader voor de ISP-websiteblokkades in Europa.
Hoewel Oekraïne geen lid is van de Europese Unie, heeft het aan de Verenigde Staten gemeld dat het dit EU-kader zal gebruiken voor de geplande wetswijzigingen, die “bedoeld zijn om antipiraterijmechanismen te versterken, de effectiviteit van gerechtelijke handhaving te verbeteren en de snelle beëindiging van schendingen van auteursrechten en aanverwante rechten op het internet te garanderen.”
Opmerkelijk is dat de Oekraïense inzending niet expliciet verwijst naar ISP-blokkades, maar spreekt over website-eigenaren en/of hostingproviders.
Uit de Oekraïense Inzending
De voorstellen maken deel uit van een breder pakket aan auteursrechtwijzigingen die het beleid van Oekraïne in lijn brengen met EU-richtlijnen. Andere wijzigingen omvatten extra vergoedingen voor auteurs en uitvoerenden, en een verlenging van de beschermingsduur voor uitvoeringen en fonogrammen naar 70 jaar.
Een Decennium van Gebroken Beloften?
Oekraïne heeft eerder wetsvoorstellen voor site-blokkades gedaan. In oktober 2015 keurde het kabinet een wetsontwerp goed dat uitdrukkelijk bepalingen bevatte voor “toegangsbeperking” tot inbreukmakende content, evenals hoge boetes voor diensten die niet zouden meewerken. Destijds verklaarden ambtenaren dat de wet was ontworpen om Amerikaanse economische sancties te vermijden en Oekraïense wetgeving “in lijn met EU-landen” te brengen.
Die wet is nooit door het parlement aangenomen. De huidige voorstellen komen echter in een andere context. Oekraïne is nu kandidaat-lidstaat van de EU en bereidt zich actief voor om haar wetgeving op één lijn te brengen met de EU. Ondertussen worden ook Amerikaanse belangen gewogen. In de inzending wordt vermeld dat een vertegenwoordiger van de American Chamber of Commerce in Oekraïne betrokken is bij het proces.
WIPO ALERT en de Advertentie-inkomsten Aanpak
Hoewel ISP-blokkades nog geen realiteit zijn, hanteert Oekraïne al een actief antipiraterijmechanisme via deelname aan WIPO ALERT, een programma gericht op het aanpakken van advertentie-inkomsten van piraterijsites. In 2025 ontving UANIPIO 17 meldingen van rechthebbenden en plaatste het 15 websites op een nationale advertentieblokkeerlijst, die wordt gedeeld met de WIPO-database.
Het Clear Sky-initiatief van Oekraïne, uitgevoerd door een coalitie van lokale mediabedrijven, is een drijvende kracht achter deze inspanningen. Deze groep heeft ook gepleit voor de blokkade van honderden piraten- en pro-Russische streaming-sites op grond van Oekraïens mediabeleid, dat de distributie van “agressorstatelijke” mediaservices verbiedt.
Volgens recente rapporten zijn meer dan 570 websites door Oekraïense internetproviders geblokkeerd binnen dit kader. Dat mechanisme is gebaseerd op nationale veiligheid en mediatoezicht, niet op auteursrecht. De voorgestelde wetswijzigingen gebaseerd op de EU-richtlijn zouden een apart, auteursrecht specifiek blokkeringstool creëren.
De Amerikaanse Ironie
Oekraïne en andere landen rapporteren graag hun voortgang bij het blokkeren van piraterijsites aan het USTR, als teken van vooruitgang op het gebied van auteursrechtbescherming. Interessant genoeg ontbreekt een dergelijk blokkaderegime echter nog steeds in de Verenigde Staten zelf.
Het afgelopen jaar zijn er verschillende wetsvoorstellen gedaan door Amerikaanse wetgevers, waaronder het FADPA-wetsvoorstel van afgevaardigde Zoe Lofgren, dat in januari 2025 werd aangekondigd. Deze voorstellen zijn echter nog niet verder gekomen.
We verwachten dat de Amerikaanse voorstellen dit jaar vooruitgang boeken, aangezien wetgevers eerder aangaven dat ze site-blokkadewetgeving tijdens de lopende congresperiode – die over enkele maanden eindigt – willen invoeren.
Ondertussen blijft Oekraïne vechten op meerdere fronten. De 25 pagina’s tellende inzending bij het USTR beschrijft een breed scala aan IP-handhavingsinitiatieven, waarmee wordt aangetoond dat Oekraïne, ondanks existentiële bedreigingen, zijn plaats binnen het internationale intellectuele eigendomssysteem blijft bewaken.
