Eater
In een baanbrekende uitspraak heeft een Spaanse rechtbank VPN-diensten bestempeld als “technologische tussenpersonen” en hen bevolen om actief IP-adressen te blokkeren die illegale LaLiga-wedstrijden hosten. Het “dynamische” vonnis verplicht NordVPN en ProtonVPN om in te grijpen, vergelijkbaar met lokale internetproviders. Omdat beide bedrijven echter buiten de EU-rechtsmacht opereren en een privacygericht businessmodel hanteren, is het nog onduidelijk of en hoe dit bevel daadwerkelijk zal worden nageleefd.
VPN’s zijn lange tijd een doorn in het oog geweest van LaLiga, omdat zij worden gebruikt om de blokkades van internetproviders te omzeilen die LaLiga jaren via lokale rechtbanken heeft weten te bewerkstelligen.
Om dit probleem aan te pakken, is de Spaanse voetbalcompetitie recent naar de rechter gestapt om zich direct op de VPN’s te richten.
Vandaag heeft de handelsrechtbank nr. 1 van Córdoba LaLiga en haar uitzendrechtpartner Telefónica Audiovisual Digital (TAD) een voorlopige voorziening toegekend, gericht op NordVPN en ProtonVPN. Deze VPN-bedrijven moeten IP-adressen blokkeren die verband houden met de illegale streaming van LaLiga-wedstrijden, zodat deze vanuit Spanje ontoegankelijk worden.
Volgens El Economista biedt het bevel geen directe mogelijkheid tot hoger beroep, en er is één belangrijke kanttekening: geen van beide VPN-bedrijven was aanwezig bij de uitspraak.
VPN’s niet gehoord
De rechtbank heeft het bevel inaudita parte uitgesproken, wat Latijn is voor “zonder de andere partij te horen.” Uit noodzaak gaf de rechtbank van Córdoba NordVPN en ProtonVPN geen gelegenheid om bezwaar te maken voordat de maatregelen werden vastgesteld.
Zonder verdediging concludeerde de rechtbank naar verluidt dat NordVPN en ProtonVPN actief hun vermogen promoten om geo-blokkades te omzeilen, waarbij zij wedstrijdoverzichten gebruiken in hun marketingmateriaal. De VPN’s worden daarom gezien als actieve deelnemers in de piraterijketen in plaats van passieve doorgiftemiddelen, aldus lokale media.
Het bevel is dynamisch, wat betekent dat LaLiga en Telefónica te allen tijde de lijst met te blokkeren IP-adressen kunnen bijwerken zodra nieuwe illegale streams worden geïdentificeerd. In de praktijk betekent dit dat NordVPN en ProtonVPN continu nieuwe blokkeerlijsten moeten ontvangen en toepassen tijdens live wedstrijduitzendingen, en daarmee in real-time dezelfde blokkade-infrastructuur moeten hanteren die al aan Spaanse internetproviders wordt opgelegd.
In het verleden zijn deze Spaanse blokkades zwaar bekritiseerd, omdat zij ook onschuldige partijen troffen die IP-adressen deelden met piraterijdiensten.
De rechtbank erkende dit risico en verplichtte LaLiga en Telefónica om voldoende digitaal bewijs te bewaren dat de gerapporteerde IP-adressen daadwerkelijk zijn gekoppeld aan illegale content. Deze eis is bedoeld om onbedoelde blokkades zoveel mogelijk te voorkomen. Het is echter nog onduidelijk hoe effectief dit zal zijn in het terugdringen van overblocking.
“We zijn niet formeel geïnformeerd”
ProtonVPN bleek pas via nieuwsberichten van de uitspraak te hebben gehoord, net als iedereen.
“We zijn ons bewust geworden van recente berichten over juridische procedures in Spanje die VPN-diensten kunnen raken, waaronder ProtonVPN,” schreef het bedrijf op X. “Tot nu toe waren wij niet op de hoogte van lopende procedures vóór deze berichten en zijn wij niet formeel geïnformeerd over enige procedure of uitspraak.”
Het bedrijf stelt de juridische geldigheid van het bevel ter discussie.
“Spaanse rechtbanken zijn, net als alle rechtbanken die opereren binnen de rechtsstaat, gebonden aan procedurele waarborgen die partijen een eerlijke kans geven om hun zaak te presenteren voordat een bindend oordeel wordt uitgesproken,” aldus het VPN-bedrijf.
NordVPN noemde in een reactie aan het Spaanse techmedium Bandaancha de gang van zaken “onacceptabel” en bevestigde eveneens dat zij niet betrokken zijn geweest bij juridische procedures in Spanje.
Buiten EU-rechtsmacht
Hoewel deze bevelen in Spanje uniek zijn, zijn soortgelijke blokkadebevelen al eerder uitgevaardigd in Frankrijk. In mei 2025 verbood de rechtbank van Parijs vijf grote VPN-aanbieders de toegang tot meer dan 200 illegale sportstreamingsites te faciliteren, waarna soortgelijke bevelen volgden.
In Frankrijk zijn deze bevelen nog in behandeling in hoger beroep. Het is echter onduidelijk welke opties er in Spanje beschikbaar zijn. De providers kunnen worden gedwongen mee te werken, maar zouden indirecte juridische wegen kunnen onderzoeken om de bevelen aan te vechten, bijvoorbeeld op basis van jurisdictie.
De handhaving van het bevel is verre van eenvoudig. ProtonVPN wordt geëxploiteerd door Proton AG, een Zwitsers bedrijf gevestigd in Genève. NordVPN wordt beheerd door Nord Security, geregistreerd in Panama. Geen van beide landen is lid van de Europese Unie.
Dit jurisdictieprobleem roept grote vragen op over de uitvoering van het bevel. Hoewel de rechtbank heeft bevolen dat de uitspraken worden vertaald en naar de hoofdkantoren van de bedrijven worden gestuurd, is het onduidelijk welke machtsmiddelen een Spaanse handelsrechtbank heeft tegenover entiteiten in Panama of Zwitserland.
Voorlopig zijn de bevelen van kracht en zijn de bedrijven officieel op de hoogte gesteld. Of het daardoor daadwerkelijk moeilijker wordt om voetbalwedstrijden in Spanje illegaal te streamen, moet nog blijken, maar LaLiga noemt het een mijlpaal en spreekt van een belangrijke overwinning.
